Chỉ ba tháng nữa, trái bóng Trionda sẽ bắt đầu lăn, đánh dấu điểm khởi đầu cho kỳ World Cup 2026 rực lửa và trong kỳ 1 của World Cup ly kỳ truyện, hãy cùng tìm hiểu xem giải đấu năm nay đã tới Bắc Mỹ như thế nào.
FIFA xác định chủ nhà World Cup bằng cách nào?
Thông thường, quyền chủ nhà một kỳ World Cup sẽ được xác định từ khá lâu trước khi giải đấu thật sự bắt đầu. Ví dụ như ba nước Bắc Mỹ được công bố làm chủ nhà của World Cup 2026 từ năm 2018 - tức 8 năm trước khi giải đấu diễn ra.
Việc công bố sớm quyền chủ nhà của một kỳ World Cup sẽ giúp quốc gia ấy có đủ thời gian để chuẩn bị một cách tốt nhất cho giải đấu. Và để đi đến quyết định cuối cùng, FIFA phải trải qua một quá trình sàng lọc và bầu chọn kỹ càng. Vậy quy trình đó diễn ra thế nào?
Theo thông lệ, quy trình sẽ bắt đầu bằng việc cơ quan này công bố quy định về đấu thầu quyền đăng cai. Các nước chạy đua phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn cơ sở hạ tầng, cho tới bảo lãnh tài chính và quan trọng nhất là sự chấp nhận của chính quyền sở tại.
Sau khi nhận đơn xin đăng cai, cơ quan kỹ thuật của FIFA sẽ cho người tới từng quốc gia để đánh giá hiện trạng và các yếu tố liên quan. Kỹ thuật viên của FIFA sẽ cho điểm của mỗi quốc gia dựa theo các tiêu chí từ mức độ sẵn sàng của sân đấu, tình hình an ninh chính trị cho tới năng lực kinh tế của quốc gia đó. Tới bước này, FIFA đã sàng lọc được những ứng viên cho giai đoạn quan trọng nhất: vận động hành lang.
 |
Suất chủ nhà của một kỳ World Cup được xác định thông qua một quy trình phức tạp |
Khi tới bước này, những quốc gia nộp đơn đăng cai sẽ tiến hành các chiến dịch quảng bá hình ảnh, vận động bỏ phiếu thông qua quyền lực mềm hoặc ngoại giao. Đây cũng là giai đoạn chứng kiến nhiều tranh cãi nhất, khi những yếu tố từ chính trị, kinh tế đều có tác động tới suất chủ nhà của một kỳ World Cup.
Bước ngoặt buộc FIFA thay đổi
Có lẽ FIFA sẽ giữ quy trình trên tới mãi về sau, nếu không có suất chủ nhà đầy tranh cãi và cả tai tiếng của Qatar năm 2022. Về cơ bản, trước năm 2018, suất đăng cai World Cup được tổng hợp qua lá phiếu của thành viên Ủy ban điều hành FIFA. Thứ được gọi là “Ủy ban điều hành” trên, thực chất, chỉ bao gồm 22-24 thành viên đại diện cho các liên đoàn châu lục khác nhau. Mỗi thành viên có một phiếu bầu. Nói cách khác, một nhóm nhỏ khoảng hai chục quan chức đã quyết định quốc gia chủ nhà của toàn bộ giải đấu.
Trở về năm 2010, khi ấy Mỹ và Qatar là hai ứng cử viên đăng cai World Cup ở vòng cuối cùng. Hoa Kỳ, với diện tích rộng lớn, cùng cơ sở vật chất đẳng cấp và kinh nghiệm từ kỳ World Cup 1994 tưởng như sẽ dễ dàng đánh bại Qatar nhỏ bé cả về tầm vóc bóng đá lẫn diện tích địa lý. Nhưng cuộc gặp giữa những người Pháp đã thay đổi mọi thứ.
Một buổi tối tháng 11/2010, cựu tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy, cựu chủ tịch UEFA Michel Platini cùng Tamim bin Hamad Al Thani (khi đó là thái tử Qatar) gặp mặt tại Paris. Những gì đã diễn ra đêm ngày hôm đó tại Cung điện Elysee không bao giờ được tiết lộ. Người hâm mộ chỉ biết rằng sau cuộc gặp đêm đó, Platini bất ngờ đổi lá phiếu, bầu cho Qatar. Một năm sau, QSI - tập đoàn đầu tư công của quốc gia Trung Đông này đầu tư cho PSG và phần còn lại là lịch sử!
 |
Suất chủ nhà World Cup 2022 của Qatar gây ra rất nhiều tranh cãi, buộc FIFA phải thay đổi quy trình chọn chủ nhà |
Những tranh cãi về sự "xứng đáng" của Qatar kéo dài suốt 12 năm, từ khi quốc gia này được công bố quyền đăng cai, tới khi giải đấu thật sự bắt đầu. Các nhà thầu xây dựng ở quốc gia này bị đặt câu hỏi về cách đối xử với công nhân xây dựng. Chưa kể, những quy định đặc thù của một quốc gia Hồi giáo cũng khiến người hâm mộ phải thay đổi cách thức theo dõi, cổ vũ các đội tuyển dự giải.
Cùng với đó, việc Michael Platini lẫn Sepp Blatter lần lượt phải hầu tòa vì cáo buộc tham nhũng sau đó càng khiến dư luận đặt dấu hỏi về sự minh bạch trong quy trình chọn chủ nhà World Cup 2022. Dù cho cả hai không hề "nhúng chàm" vì liên quan trực tiếp với Qatar, giải đấu năm đó vẫn được nhớ tới như một quyết định gây tranh cãi bậc nhất lịch sử FIFA.
Sau cùng thì bất chấp tranh cãi, Qatar vẫn tổ chức một kỳ World Cup quá đỗi thành công. Hoa Kỳ cũng chẳng phải chờ lâu bởi họ được đăng cai giải đấu ngay sau đó. Tuy vậy, chính tranh cãi xung quanh suất chủ nhà của Qatar năm đó đã buộc FIFA phải thay đổi quy trình chọn chủ nhà, từ năm 2018 để tránh một sự cố tương tự lặp lại.
World Cup 2026 tới Bắc Mỹ như thế nào?
Năm 2018 đánh dấu những điểm mới trong công tác trao quyền đăng cai World Cup của FIFA. Không còn là lấy phiếu bầu từ “Ủy ban điều hành” nữa, thay vào đó, cơ quan này lấy lá phiếu từ đại hội đồng FIFA. Ở đó, hơn 200 liên đoàn thành viên đều có quyền bầu ra chủ nhà cho kỳ World Cup tiếp theo.
Đó cũng chính là điểm khởi nguồn cho suất đăng cai World Cup 2026 của ba nước Bắc Mỹ: Hoa Kỳ, Mexico và Canada. Sau quá trình bầu chọn, ba quốc gia Bắc Mỹ nhận về 134 phiếu, trong khi Morocco chỉ được 65 phiếu bầu và chấp nhận thua “tâm phục khẩu phục”.
Kết quả này thực chất không khó đoán. Bởi những tiêu chí cần và đủ để tổ chức một kỳ World Cup, ba nước Bắc Mỹ đều đáp ứng rất tốt. Từ cơ sở vật chất hiện đại, thị trường tiêu thụ rất rộng cho tới kinh nghiệm tổ chức các sự kiện tầm cỡ.
 |
Sân vận động MetLife với 82500 chỗ sẽ tổ chức trận chung kết World Cup 2026 |
Khác với ba chủ nhà gần nhất (Brazil, Nga và Qatar), ba nước đồng chủ nhà World Cup 2026 gần như không phải xây mới hay cải tạo số lượng lớn sân đấu nào. Chưa kể, Hoa Kỳ là một trong số những nước hàng đầu thế giới về tổ chức sự kiện, nhất là thể thao. Không chỉ là “tổ chức” đơn thuần, nước Mỹ còn cực giỏi trong việc thương mại hóa các giải đấu, từ đó tăng tối đa nguồn thu. Với việc World Cup 2026 có tới 48 đội tham dự, nguồn thu dự kiến sẽ tăng vọt và FIFA đặc biệt đánh giá cao khả năng sinh lời này.
Dù vậy, Canada và Mexico vẫn phải tiến hành một số nâng cấp nhỏ để đáp ứng yêu cầu từ FIFA. Canada chỉ cần mở rộng tạm thời sức chứa sân vận động (lên khoảng 45 nghìn ghế) như yêu cầu của FIFA. Còn Mexico cần cải thiện một số hạng mục như hàng ghế VIP, truyền thông, y tế…Với những lợi thế trên, không bất ngờ khi Bắc Mỹ giành chiến thắng ở cuộc đua giành quyền đăng cai giải đấu hè này.
Tuy vậy, World Cup 2026 vẫn phải đối diện không ít tranh cãi trước ngày bóng lăn. Iran tính chuyện bỏ giải vì vấn đề an ninh, ngoại giao. Cho tới việc Mexico bạo loạn vì khủng bố hay nỗi lo về việc các trận đấu sẽ bị thương mại hóa triệt để nhằm phục vụ mục tiêu tối đa lợi nhuận cho chủ nhà.
Từ phía người hâm mộ, tất cả chỉ có thể chờ đợi và hy vọng mọi thứ sẽ diễn ra tốt đẹp, như chủ tịch Infantino từng khẳng định World Cup năm nay vẫn sẽ là ngày hội cả thế giới mong chờ.
Sau khi tổng thống Mỹ Donald Trump khuyên ĐT Iran không nên tham dự World Cup, đội bóng này đã lên tiếng đáp trả mạnh mẽ.
Siêu máy tính AI dự đoán vị trí của tuyển Anh tại World Cup 2026, và kết quả của từng trận đấu mà Tam Sư tham gia tại giải đấu ở Hè năm nay.
Khả năng dự World Cup 2026 của Neymar còn bỏ ngỏ và chính tiền đạo này cũng không dám chắc về cơ hội tranh tài ở Bắc Mỹ hè này.
