Sau khi tạm thời đình chỉ Mykhailo Mudryk hồi tháng 12, Liên đoàn bóng đá Anh (FA) hiện đã buộc tội cầu thủ chạy cánh của Chelsea vi phạm quy định chống doping.
Án phạt của FA kết luận điều gì?
Trong tuyên bố của mình, FA cho biết: “Chúng tôi có thể xác nhận rằng Mykhailo Mudryk đã bị buộc tội vi phạm quy định chống doping với cáo buộc có sự hiện diện và/hoặc sử dụng chất bị cấm, theo Điều 3 và 4 trong Quy định chống doping của FA”.
Với kết luận này, Mykhailo Mudryk, người chưa chơi một trận bóng đá chính thức nào kể từ cuối tháng 11, có thể phải đối mặt với hình phạt tối đa là treo giò 4 năm. Cầu thủ người Ukraine có 20 ngày để quyết định có chấp nhận kết quả điều tra và bất kỳ hình phạt nào đi kèm hay yêu cầu FA tổ chức phiên điều trần để tìm kiếm cơ hội giảm nhẹ.
Dù cầu thủ 24 tuổi đã có mặt ở Wroclaw (Ba Lan) để xem Chelsea nâng cao chức vô địch UEFA Conference League vào ngày 28/5, nhưng anh không có mặt trong đội hình tham dự FIFA Club World Cup tại Mỹ.
Mới đây, Mudryk cũng đã xóa hết những yếu tố liên quan đến Chelsea khỏi tài khoản Instagram của mình. Anh cũng thay ảnh đại diện thành ảnh của nam diễn viên người Anh Christian Bale với vai diễn Patrick Bateman năm 2000 trong bộ phim “American Psycho”, dựa trên tiểu thuyết cùng tên năm 1991 của Bret Easton Ellis.
Trong truyện, nhân vật chính của Bale là một chủ ngân hàng đầu tư ở New York, người có cuộc sống hai mặt là một kẻ giết người hàng loạt. Chưa rõ ẩn ý của Mudryk là gì nhưng có lẽ, cần nhìn lại toàn cảnh vụ scandal của cầu thủ này để hiểu được bối cảnh thúc đẩy anh dùng một nhân vật “hắc ám” như vậy làm “avatar”.
Vụ việc của Mudryk diễn ra như thế nào?
Tháng 12 năm ngoái, báo chí Anh cho biết một cuộc kiểm tra ma túy thường lệ sau khi Mudryk trở về từ đợt thi đấu quốc tế cùng ĐT Ukraine (gặp Albania và Georgia) vào tháng 11 cho thấy có “một phát hiện bất lợi” trong mẫu nước tiểu do cầu thủ này cung cấp. Mudryk lập tức bị đình chỉ khỏi đội 1 của Chelsea trong khi chờ kết quả của các cuộc kiểm tra tiếp theo.
Theo quy trình, khi mẫu nước tiểu được thu thập, chúng được cho vào hai hộp đựng riêng biệt. Mẫu A được sử dụng cho xét nghiệm ban đầu và nếu kết quả dương tính, họ sẽ xét nghiệm mẫu B để xác minh độ chính xác của kết quả đầu tiên.
Vì vậy, sau khi mẫu A của Mudryk có kết quả dương tính, mẫu B của anh đã được xét nghiệm và kết quả cho thấy cầu thủ này dương tính với meldonium, một chất bị cấm.
Trước lúc kết quả xét nghiệm dương tính của Mudryk được công khai, HLV trưởng Chelsea, Enzo Maresca, khi được hỏi về sự vắng mặt của cầu thủ người Ukraine chỉ nói rằng anh này “sẽ không ra sân” mà không đưa ra thêm lý do nào. Nhưng đến tháng 12, Chelsea đưa ra một tuyên bố nói rằng Mudryk “đã xác nhận chắc chắn rằng anh ấy chưa bao giờ cố ý sử dụng bất kỳ chất cấm nào”.
Trong khi đó, cầu thủ người Ukraine cho biết: “Điều này thực sự gây sốc vì tôi chưa bao giờ cố ý sử dụng bất kỳ chất cấm nào hoặc vi phạm bất kỳ quy tắc nào, và tôi đang hợp tác chặt chẽ với nhóm của mình để điều tra xem điều này có thể xảy ra như thế nào”.
Mudryk có những lựa chọn nào?
Nếu FA giữ nguyên cáo buộc hiện tại, các lựa chọn dành cho Mudryk sẽ rất hạn chế. Ông Dan Chapman, Giám đốc luật lao động và thể thao tại hãng luật Leathes Prior, cho biết: “Nếu lệnh cấm thi đấu được áp dụng, Mudryk sẽ có tùy chọn cố gắng giảm thời hạn treo giò bằng cách kháng cáo”.
Chapman lưu ý rằng bất kỳ đơn kháng cáo nào của Mudryk cũng sẽ được gửi đến FA, nhưng nhóm luật sư của ông cũng có thể tìm hiểu khả năng kháng cáo lên Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS), nơi từng giảm lệnh cấm 4 năm của Paul Pogba xuống còn 18 tháng trong một vụ dương tính doping khá tương đồng, hay không.
“Nhưng việc kháng cáo lên hệ thống châu Âu rất phức tạp, ngay cả khi có thể, và sẽ mất một thời gian”, Chapman cho biết. “Vấn đề với Pogba là anh ấy đã ở độ tuổi mà lệnh trừng phạt sẽ kết thúc sự nghiệp và việc kháng cáo lệnh cấm là cách duy nhất để cầu thủ người Pháp cứu vãn tình thế”.
Trong trường hợp của Mudryk, luật sư Chapman cho rằng: “Sau khi FA ra phán quyết, Mudryk có lẽ nên chấp nhận kết quả bởi anh ấy vẫn còn nhiều thời gian để thi đấu sau khi mãn án kỷ luật”.
Chelsea có những lựa chọn nào?
Nếu FA tuyên án với Mudryk, thì không giống như cầu thủ này, Chelsea sẽ có nhiều lựa chọn.
Trong các hợp đồng chuẩn của Giải Ngoại hạng Anh giữa tất cả cầu thủ và CLB, có một định nghĩa về hành vi sai trái nghiêm trọng và việc bị phát hiện sử dụng chất bị cấm nằm trong định nghĩa này, giống như theo các quy tắc của FA.
Luật sư Chapman cho biết: "Các CLB có vị thế tương đối rõ ràng để nói rằng cầu thủ có hành vi sai trái nghiêm trọng và nếu muốn, họ có thể chấm dứt hợp đồng của cầu thủ. Nếu đó là điều CLB muốn làm, họ chỉ cần phải thông báo trước 14 ngày cho cầu thủ bằng văn bản”.
“Cầu thủ có thể kháng cáo quyết định của CLB nhưng tôi gần như chưa thấy bất kỳ kháng cáo nào thành công nếu cáo buộc của FA được chấp nhận”, luật sư Chapman nói thêm.
Khi Mudryk gia nhập Chelsea vào tháng 1/2023, anh đã ký hợp đồng có thời hạn 8 năm rưỡi, trong đó năm cuối là tùy chọn, nghĩa là anh có thể gắn bó với đội chủ sân Stamford Bridge thêm 6 năm nữa.
Nhưng cầu thủ người Ukraine sẽ không được thanh toán phần còn lại của hợp đồng nếu anh bị sa thải vì hành vi sai trái nghiêm trọng. Chelsea chỉ cần trả tiền cho Mudryk trong 14 ngày kể từ khi có thông báo chấm dứt hợp đồng.
Một lựa chọn khác dành là Chelsea có thể giữ Mudryk nếu xét đến tuổi tác, tiềm năng và thời hạn hợp đồng còn lại của anh. Trong trường hợp này, họ có thể tìm cách đàm phán lại hợp đồng và trả anh vào mức lương thấp hơn đáng kể trong thời chấp hành lệnh cấm.
Nhưng nếu Chelsea quyết định sa thải Mudryk, thì về mặt lý thuyết, họ còn có thể kiện anh để đòi bồi thường thiệt hại. Đây là điều mà The Blues đã làm thành công khi sa thải Adrian Mutu vào năm 2004 sau khi anh này dương tính với cocaine và bị cấm thi đấu 7 tháng.
“Đó là một bước đi rất hiếm, nhưng đó là một lựa chọn mở cho Chelsea”, luật sư Chapman nói. “Họ sẽ lập luận rằng họ đã mua một tài sản với giá 80 triệu bảng, anh ta đã vi phạm hợp đồng và bây giờ tài sản đó hầu như không có giá trị gì”.
Tuy nhiên, theo vị luật sư này, không nhiều CLB muốn làm điều tương tự. “Bởi lẽ, nó cũng gửi đi một thông điệp đến những cầu thủ tương lai là nếu bạn ký hợp đồng với chúng tôi và mọi thứ trở nên tồi tệ, thì chúng tôi có thể kiện bạn”, Chapman lý giải.
Meldonium là gì và những VĐV nào đã bị phát hiện sử dụng chất này?
Meldonium là một loại thuốc điều trị bệnh tim được phát triển vào năm 1970 tại Liên Xô cũ. Thuốc này được thiết kế để chống lại tình trạng thiếu máu cục bộ, một tình trạng mà lưu lượng máu bị hạn chế ở mô cơ thể, cơ hoặc các cơ quan.
Nó thúc đẩy quá trình trao đổi chất và tăng lưu lượng máu, và mở rộng ra là khả năng tập thể dục của các VĐV. Nó đã được thêm vào danh sách các chất bị cấm của Cơ quan phòng chống doping thế giới (WADA) vào tháng 1/2016 sau khi được đưa vào chương trình giám sát của WADA trước đó 1 năm.
Cựu “nữ hoàng” quần vợt người Nga Maria Sharapova là trường hợp nổi bật nhất của một VĐV bị cấm vì sử dụng meldonium. Một cuộc kiểm tra đối với Sharapova tại Giải Úc mở rộng 2016 đã dẫn đến lệnh cấm hai năm do Liên đoàn quần vợt quốc tế ban hành, trong khi tay vợt nữ người Nga thừa nhận cô đã phạm “một sai lầm lớn” khi sử dụng chất này.
Phát biểu tại một cuộc họp báo ở Los Angeles, Sharapova nói rằng cô đã được bác sĩ gia đình kê đơn meldonium trong 10 năm và không biết rằng loại thuốc đó được WADA đưa vào danh sách cấm trong những tuần trước khi cô trải qua cuộc xét nghiệm.
Vào tháng 10/2016, Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS) đã giảm án cấm đối với Sharapova xuống còn 15 tháng sau khi nhận thấy cô không cố tình gian lận và không thấy có “lỗi hoặc hành vi bất cẩn đáng kể nào từ phía cô”.
Các trường hợp doping trong bóng đá Anh có bất thường không?
Các trường hợp dương tính với chất cấm trong bóng đá Anh rất hiếm gặp và thường liên quan đến việc phát hiện dấu vết của ma túy thông thường. Có thể kể đến một số trường hợp nổi bật như cựu tiền đạo Adrian Mutu, thủ môn Mark Bosnich (cùng của Chelsea) và cựu tiền vệ đội tuyển Anh Jake Livermore, tất cả đều bị FA treo giò vì có kết quả xét nghiệm dương tính với cocaine. Gần đây hơn là trường hợp của cầu thủ chạy cánh Nathaniel Mendez-Laing của Cardiff vào năm 2020.
Tuy nhiên, bên cạnh ma túy, việc sử dụng các loại thuốc tăng cường hiệu suất (performance-enhancing drugs - PEDs) cũng đã từng xảy ra với các cầu thủ có liên hệ mật thiết với bóng đá Anh, dù vụ việc không xảy ra trên sân cỏ nước này.
Điển hình là trường hợp của Paul Pogba, cựu tiền vệ Man United. Cầu thủ người Pháp đã bị cấm thi đấu 4 năm vào tháng 2/2024, khi bị phát hiện sử dụng chất kích thích trong thời gian thi đấu cho Juventus hồi tháng 8/2023. Án treo giò sau đó được Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS) giảm xuống còn 18 tháng sau khi Pogba kháng cáo. CAS xác định rằng việc sử dụng chất này không phải là cố ý.
Một trường hợp khác là thủ môn Andre Onana, cũng của Man United. Vào tháng 2/2021, khi còn chơi cho Ajax, anh đã bị UEFA cấm thi đấu một năm sau khi xét nghiệm dương tính với furosemide, một loại thuốc lợi tiểu. CAS đã giảm án phạt xuống còn 9 tháng sau khi tòa án chấp nhận lời giải thích của Onana rằng anh đã nhầm loại thuốc lợi tiểu của vợ anh với aspirin.
Vào ngày 4/11/2024, tiền vệ Oscar Zambrano của Hull City cũng bị cấm thi đấu trong thời gian dài. Zambrano đã có kết quả xét nghiệm dương tính vào mùa giải trước khi chơi cho câu lạc bộ chủ quản là LDU Quito của Ecuador. Tuy nhiên, anh vẫn đủ điều kiện thi đấu cho đến khi LĐBĐ Nam Mỹ (CONMEBOL) ban hành lệnh cấm do vi phạm quy tắc chống doping. Hull City, đội chỉ ký hợp đồng cho mượn cầu thủ, cho biết Zambrano có ý định kháng cáo thông qua CAS, nhưng vụ việc vẫn chưa được đưa ra xét xử.
Mức phạt nào có thể được áp dụng?
Các lệnh cấm liên quan đến doping thường kéo dài từ 2 đến 4 năm, dù thời gian treo giò có thể được giảm đi sau khi kháng cáo, như trường hợp của Pogba.
“Nếu chúng ta nhìn vào những gì đã xảy ra với Paul Pogba, hành vi vi phạm và những hậu quả sau đó, đó là một lệnh cấm rất dài”, Jibreel Tramboo - luật sư thể thao tại công ty luật Church Court Chambers, cho biết. “Hoàn cảnh của mỗi người là khác nhau, nhưng nguyên tắc chung vẫn được áp dụng”.
“Các quy định chống doping được xem là một hành vi vi phạm trách nhiệm nghiêm trọng. Các VĐV phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về những chất được tìm thấy trong cơ thể của họ. Việc đó là vô tình hay cố ý đều không quan trọng. Nếu chất cấm có trong cơ thể bạn, đó là một hành vi vi phạm. Bạn có thể lập luận để giảm nhẹ hình phạt bằng cách chứng minh mình không có lỗi đáng kể hoặc không bất cẩn trong việc sử dụng chất đó, nhưng trên thực tế, gần như không có khả năng bào chữa để được trắng án”, luật sư Tramboo nhấn mạnh.
Nguồn bài viết
Mykhailo Mudryk’s doping charge explained: Can Chelsea sack him if found guilty and could he appeal? (The Athletic)