Jose Mourinho: Câu hỏi về một tương lai mới đang chờ phía trước (P1)

1. Trở lại đầu thập niên 2000, không hề có điện thoại di động trong xe buýt của CLB Porto. Không ai mang những chiếc tai nghe lớn theo. Các cầu thủ thực sự nói chuyện vui vẻ cùng nhau trên những chuyến đi tới mọi miền đất nước trên chiếc xe hai tầng của câu lạc bộ.
 

Và tiếng cười to nhất thường đến từ tầng trên. Các tân binh thường hỏi chuyện gì đang xảy ra ở đó vậy. Họ không thể nhìn thấy gì từ hàng ghế trước – một tấm màn xanh sẫm phân chia khu vực ấy với phần còn lại của chiếc xe buýt.
 

Đó là khu vực bất khả xâm phạm thuộc về những nhân vật lớn nhất trong đội như Vitor Baia, Deco, Paulinho Santos, Carlos Secretario và Jorge Costa. Họ gọi đó là nhóm “The U” vì các chỗ ngồi kết cấu lại hình chữ U với một chiếc bàn ở giữa. Đội trưởng Costa có quyền quyết định ai xứng đáng được gia nhập hội.
 

Và đây là một chút tiết lộ những gì xảy ra sau tấm màn. “Nếu chúng tôi kể với mọi người những gì đã diễn ra có lẽ họ sẽ chẳng tin. Đó là những thứ mà mọi người sẽ khuyên cầu thủ chuyên nghiệp không nên làm,” cựu tiền vệ Ricardo Fernandes nói trong cuộc phỏng vấn với tờ Expresso hồi tháng 10.
 

Những điều đó là: chơi bài, uống bia, hút thuốc lá trên đường tới sân vận động. Đó là khu vực mà huấn luyện viên của đội luôn bị ngăn không được vào.
 

Thế rồi một tối, nhân viên phụ trách trang phục của CLB nói với Costa là huấn luyện viên trưởng muốn đến. Người đó chính là Jose Mourinho. Mourinho, người được chọn làm HLV trưởng Porto ngay trước sinh nhật tuổi 40 năm 2002, trở thành HLV đầu tiên được vào phòng của nhóm “The U” dù ông nói với mọi người rằng hãy coi ông như  những cầu thủ khác.
 

Ông xuất hiện ở đó vài lần, đặc biệt sau những chiến thắng và sau đó thường xuyên trong mùa giải vô địch Champions League 2003/2004 của Porto. Trong đội, Mourinho được biết đến với biệt danh "Ze das Medalhas" (“Ze” là cách đọc khác của từ “Jose” và “medalhas” nghĩa là “tấm huy chương”). Các cầu thủ đã giúp ông xây dựng hào quang “Người đặc biệt” mà sau đó đi theo ông suốt sự nghiệp khi Porto giành 6 danh hiệu trong 2 mùa giải rưỡi.
 

Triết lý của Mourinho là mang tới thành công rực rỡ cho những người tin vào nó, như Maniche, cầu thủ đã làm việc cùng chiến lược gia Bồ Đào Nha ở 3 đội bóng: Benfica, Porto và Chelsea.
 

“Khi bạn ở bên Mourinho, bạn sẽ cống hiến 100% khả năng cho ông ấy; tuy nhiên, những người chống ông lại dùng 200% khả năng để chống lại ông ấy. Có thể nói ngắn gọn như vậy,” Maniche chia sẻ hồi tháng 12 khi cuốn hồi ký của anh, do Mourinho viết lời nói đầu, ra mắt. “Với tôi, ông ấy vẫn là HLV xuất sắc nhất thế giới.”

Cũng tháng 12 vừa qua, Mourinho đã bị sa thải khỏi Manchester United và dường như trong phòng thay đồ của Quỷ đỏ, nhận định trên của Maniche không còn đúng nữa. Sợi dây liên kết giữa ông và các cầu thủ đã đứt. Sự đổ vỡ trong mối quan hệ với Paul Pogba và những ngôi sao khác đã dẫn tới sự mắc kẹt của đội bóng trong cơn khủng hoảng. Đó là lần đầu tiên trong sự nghiệp kéo dài gần 2 thập niên, chiến lược gia Bồ Đào Nha rời đội bóng trước khi vô địch Quốc gia.
 

Nói tới những vinh quang ông từng gặt hái được trước đây trong những cuộc họp báo chỉ càng làm người ta ngáo ngán với “vũng lầy” mà ông tạo ra khi dẫn dắt Quỷ đỏ. Dù đã tiêu hơn 400 triệu euro kể từ khi năm quyền vào năm 2016, Mourinho vẫn không thể kích thích nổi tinh thần các cầu thủ như cách ông từng làm với Maniche hay những người học trò trước đây.
 

Ở Porto, ông nổi tiếng vì sự tận tâm với cầu thủ. Ông tới bệnh viện theo dõi ca mổ của học trò, ví dụ như Derlei và Cesar Peixoto, nếu họ gặp chấn thương nghiêm trọng. Nhưng giờ đây, nhà cầm quân người Bồ Đào Nha phải ngậm ngùi nhận trát sa thải trong mùa giải thứ ba ở câu lạc bộ, lần thứ hai liên tiếp ông bị đối xử như vậy.
 

Thời điểm nhận tin sa thải vừa qua quả thực chua chát với Mourinho. Ông từng thấy cha mình, ông Felix Mourinho – cựu thủ môn và HLV đã qua đời năm 2017 – bị sa thải khỏi CLB qua điện thoại trong một đêm giáng sinh. Và Mourinho chưa bao giờ quên điều đó. Từ đây trở đi, ông lấy nó làm động lực trong sự nghiệp cầm quân.
 

Nhưng giờ đây, ông sẽ phải đối diện với một thách thức mới mà ông cần làm quen: xây dựng lại danh tiếng là một trong những HLV xuất sắc nhất thế giới. Ngay cả ở quê hương Bồ Đào Nha, những nghi ngờ liệu Mourinho có phải một kẻ lỗi thời thất bại hay cũng ngày một nhiều hơn.
 

“Tôi nghĩ Mourinho đã mất đi ‘cái chạm tay Midas’ của mình, Sergio Pires, phóng viên của trang Mais Futebol chuyên về Porto, bày tỏ quan điểm với Bleacher Report. “Chỉ có truyền thông Bồ Đào Nha quỵ lụy và thiếu tính phản biện vẫn đánh giá ông là HLV số một thế giới. Dù nắm giữ kỷ lục ở Man United sau thời Sir Alex Ferguson nhưng những khoản đầu tư mà ông yêu cầu chi ra là quá khổng lồ.”
 

2. Ít nhất mỗi năm một lần, Mourinho lại rời sân tập và quay lại lớp học để tham gia khóa huấn luyện bóng đá mà ông điều phối ở Lisbon. Ông vẫn thu hút được một số chuyên gia từ khắp nơi trên thế giới. 
 

Một trong những chủ đề chính của lớp học là “HLV và phản HLV”. Ông giải thích rằng HLV là những người có thể cải thiện cầu thủ và đội bóng trong khi “phản HLV” là người chỉ làm tổn hại cầu thủ. Dù tất cả những người tham gia lớp học có kiến thức bóng đá tuyệt vời nhưng họ vẫn chưa thể tìm ra cách định nghĩa “phản HLV” đúng đắn.
 

Và Mourinho có phải đã đi từ huấn luyện đến phản huấn luyện? Rui Malheiro, người đã biết tới chiến lược gia Bồ Đào Nha từ khi ông còn thi đấu cho Rio Ave trong thập niên 80, vẫn nhận định Mourinho ở đẳng cấp thế giới. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng Mourinho đã không còn mang lại thứ “bóng đá trình diễn” cùng những đội bóng ông dẫn dắt.
 

“Tôi tin Mourinho là HLV xuất sắc nhất cho đến khi Pep Guardiola nổi lên, ông ấy đã thống trị thập niên đầu tiên của thế kỷ này. Từ khi Pep xuất hiện, ông ấy trở thành một người ‘resultadista’ [chiến thắng bằng mọi giá], và sự trình diễn bị xếp xuống thứ hai, thứ ba và thậm chí thứ tư,” Malheiro, người đang là chuyên gia bóng đá cho kênh RTP và báo Record, nói.
 

“Cuối cùng, tôi nghĩ ông ấy muốn trở thành một dạng ‘kẻ phản Chúa’ vì sự ưa chuộng những đường chuyền, tìm kiếm khoảng trống, chơi tấn công là nền tảng tư tưởng của Guardiola. Với tôi, ông ấy là chiến lược gia giỏi nhất mà chúng ta từng thấy trong lịch sử môn thể thao này. 
 

Nhưng bóng đá không chỉ là những cuộc chiến về chiến thuật hay một ván cờ, nơi quân vua sẽ ăn những quân tốt. Ngay cả một trận đấu mà kết quả sẽ xác định tương lai, lịch sử bóng đá cho thấy (chỉ có một vài ngoại lệ) những người càng đá bóng giỏi, có kế hoạch cho trận đấu tốt nhất và tạo dựng bản sắc mang tư duy tấn công, thì càng dễ thành công hơn.”