Bài viết này thuộc loạt bài Greatest Of All Time của The Athletic. Tạp chí này sẽ nhìn lại các kỳ World Cup trước đây và xác định những gương mặt vĩ đại nhất trong nhiều hạng mục khác nhau. Phần một nói về những bàn thắng vĩ đại nhất. Phần hai nói về những cuộc chia tay World Cup đáng nhớ nhất.
Có lẽ không sân khấu nào tốt hơn World Cup để một vận động viên thể thao chứng minh sự xuất chúng của mình. Đã có 22 kỳ World Cup trong quá khứ. Dù không đội tuyển nào có thể vô địch nếu thiếu màn trình diễn của nhiều cầu thủ chủ chốt, vẫn có những cá nhân mà đóng góp của họ trong hành trình đăng quang lớn đến mức chỉ cần nhắc tên họ cùng một năm cụ thể, người ta đã lập tức nhớ đến cả giải đấu.
Dưới đây là năm cá nhân vĩ đại nhất từng vô địch World Cup.
Romario, Brazil 1994
Brazil năm 1994 không hấp dẫn như những đội hình năm 1958, 1962 hay 1970. Họ chơi trong sơ đồ 4-4-2 khá cứng nhắc, về cơ bản để Romario và Bebeto ở phía trên cho phép hai tiền đạo này tự do làm điều họ muốn. Cả hai không có quan hệ tốt ngoài sân nhưng lại phối hợp cực kỳ hiệu quả trên sân. Romario thì xuất sắc. Trước thềm giải đấu tại Mỹ, New York Times từng giật tít rằng Romario thiếu khiêm tốn nhưng thừa tài năng.
Brazil khi đó đã trải qua vài năm không có nhiều tiền đạo đẳng cấp thế giới. Quốc gia này cũng đang thương tiếc người hùng dân tộc lớn nhất thời điểm ấy, tay đua Công thức 1 Ayrton Senna, người qua đời trong một vụ tai nạn ở Grand Prix San Marino một tháng trước đó. Trước khi World Cup khởi tranh, Romario nói rằng cái chết của Senna để lại một khoảng trống lớn cho Brazil. Nếu anh có thể dẫn Brazil đến chức vô địch World Cup thứ tư, anh chắc chắn có thể trở thành một người thay thế xứng đáng trong lòng người dân.
Và Romario đã làm được. Anh ghi bàn trong cả ba trận vòng bảng, đáng nhớ nhất là cú chích mũi giày tinh quái ở trận cuối vòng bảng gặp Thụy Điển. Anh không hề chậm lại khi bước vào vòng knock-out, ghi bàn từ đường tạt của Bebeto trong chiến thắng trước Hà Lan ở tứ kết, rồi tiếp tục gặp Thụy Điển ở bán kết và ghi bàn duy nhất bằng một cú đánh đầu ở cột xa.
Romario sở hữu tốc độ bùng nổ, đặc biệt là khả năng tăng tốc trong phạm vi ngắn. Anh không phải mẫu rê bóng mê hoặc cũng không phải một chân kiến tạo đặc biệt xuất sắc. Thậm chí có những quãng thời gian dài bạn gần như không nhận ra anh trên sân. Nhưng bản năng trong vòng cấm của Romario thì đã thành huyền thoại. Đó là một kỳ World Cup chặt chẽ, còn Brazil là một đội bóng thận trọng. Điều đáng chú ý là cả năm bàn thắng của Romario ở giải đấu ấy đều là những bàn mở tỷ số.
Khá giống Garrincha năm 1962, Romario không đạt trạng thái thể lực hoàn hảo trong trận chung kết và không thể tạo ra khoảnh khắc quyết định. Trận đấu được xem như màn đối đầu giữa anh và Roberto Baggio của Italy, nhưng cuối cùng chính Baggio lại định đoạt trận chung kết theo cách đau đớn nhất khi sút bóng vọt xà trong loạt luân lưu.
Lionel Messi, Argentina 2022
Messi cuối cùng cũng vô địch World Cup ở lần tham dự thứ năm.
Trước đó, hành trình World Cup của anh nhìn chung vẫn khá tích cực. Năm 2006, Messi gây ấn tượng khi vào sân từ ghế dự bị ở tuổi 18. Năm 2010, anh chơi xuất sắc về mặt cá nhân dù không ghi bàn. Năm 2014, anh giành Quả bóng vàng World Cup. Nhưng World Cup 2018 tại Nga lại là một nỗi thất vọng. Và thật ra, Messi rốt cuộc cũng phải vô địch World Cup vào một thời điểm nào đó.
Giải đấu của anh tại Qatar khởi đầu thuận lợi khi Messi mở tỷ số trên chấm phạt đền trước Saudi Arabia. Nhưng Argentina lại bất ngờ thua 1-2 và bước vào trận thứ hai gặp Mexico trong thế buộc phải thắng. Sau hiệp một căng thẳng, cú sút chìm đầy uy lực của Messi đã mở đường cho chiến thắng 2-0. Anh đã khởi động lại cả chiến dịch của Argentina. Dù sau đó đá hỏng phạt đền trong trận thắng Ba Lan 2-0, Argentina vẫn đứng đầu bảng.
Ở vòng knock-out, Messi chơi thứ bóng đá hay nhất của mình. Trong chiến thắng 2-1 trước Australia, anh lùi sâu, điều tiết trận đấu ở tuyến giữa rồi dâng cao để mở tỷ số bằng một cú dứt điểm gọn gàng. Ở trận hòa 2-2 trước Hà Lan, Messi tung đường chọc khe tuyệt vời để Nahuel Molina ghi bàn mở tỷ số, rồi sau đó tự mình ghi bàn trên chấm phạt đền. Trận bán kết thắng Croatia 3-0 cũng diễn ra theo kịch bản tương tự. Một pha kiến tạo rực rỡ cho Julian Alvarez, sau màn xử lý tuyệt hay để vượt qua Josko Gvardiol ở biên, kèm thêm một bàn thắng khác từ chấm phạt đền.
Rồi trận chung kết xuất hiện. Argentina gặp Pháp, nhưng gần như trở thành màn đối đầu giữa Messi và Kylian Mbappe. Tiền đạo người Pháp ghi hat-trick, còn Messi ghi hai bàn, gồm một quả phạt đền trong hiệp một và một pha đá bồi ở hiệp phụ. Anh kết thúc giải đấu với bảy bàn thắng và ba kiến tạo sau bảy lần ra sân. Messi không còn giàu năng lượng như năm 2014 và cần người đá cặp Julian Alvarez chạy thay phần việc cho mình.
Theo một cách nào đó, Messi bị Mbappe làm lu mờ trong trận chung kết. Nhưng cuối cùng, chính Messi mới là người nâng cao World Cup với tư cách đội trưởng.
Garrincha, Brazil 1962
Cầu thủ Brazil vĩ đại nhất lịch sử World Cup và có lẽ cũng là cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử World Cup nếu không xét quốc tịch rõ ràng là Pele. Ông vô địch World Cup ba lần nhưng lại không thật sự có một giải đấu cá nhân kiệt xuất đến mức được đặt vào nhóm này. Năm 1958, Pele chỉ vào đội hình chính từ giữa giải. Năm 1962, ông bỏ lỡ vòng knock-out vì chấn thương. Năm 1970, ông chơi xuất sắc nhưng không còn sự bùng nổ như những năm đỉnh cao. Pele chưa từng có một giải đấu cá nhân giống Garrincha.
Garrincha là một cầu thủ rất đặc biệt. Ông sinh ra với một chân ngắn hơn chân còn lại sáu centimet và khi chạy luôn có cảm giác hơi lệch trục. Vì thế, mỗi lần đi bóng, Garrincha vừa trông vụng về vừa đầy duyên dáng. Ở World Cup 1958, ông là một cầu thủ chạy cánh cổ điển, luôn dùng tốc độ để vượt qua hậu vệ biên đối phương ở phía ngoài rồi tạt bóng vào trong.
Nhưng đến năm 1962, Garrincha đã trở thành một cầu thủ toàn diện hơn. Ông phát triển chân trái, nhờ đó có thể ngoặt vào trong và dứt điểm. Ông cũng rất nguy hiểm trong các pha không chiến, điều khá lạ với một cầu thủ chạy cánh vào thời điểm ấy. Garrincha ghi hai bàn đánh đầu xuất sắc ở cột gần, đều từ những quả phạt góc của Mario Zagallo, trong các chiến thắng trước Anh ở tứ kết và Chile ở bán kết. Nhưng đáng nhớ hơn, trận gặp Anh còn có một cú cứa lòng chân phải tuyệt đẹp từ ngoài vòng cấm, còn trận gặp Chile có một cú sút xa bằng chân trái.
Đáng lẽ Garrincha không được đá trận chung kết vì đã nhận thẻ đỏ ở bán kết gặp Chile. Cuối trận đó, ông có hành động đá vào một hậu vệ đối phương. Pha va chạm không quá nặng, nhưng trọng tài vẫn truất quyền thi đấu ông.
Vấn đề nằm ở phần xử lý sau trận. Người trợ lý trọng tài đã nhìn thấy tình huống ấy lại rời Chile trước khi kịp tham dự cuộc họp kỷ luật. Cùng lúc, có nhiều lời đồn rằng Liên đoàn bóng đá Brazil đã tác động để giảm án cho Garrincha. Cuối cùng, ông được xóa thẻ và vẫn ra sân trong trận chung kết.
Sau tất cả, ông lại bị ốm và không tạo ra nhiều ảnh hưởng trong trận chung kết, nơi Brazil thắng Tiệp Khắc 3-1. Nhưng đây vẫn là một giải đấu cá nhân huyền thoại của cầu thủ chạy cánh hay nhất lịch sử World Cup.
Mario Kempes, Argentina 1978
Kempes có một mối quan hệ khá lạ với World Cup. Ông im tiếng và không ghi bàn ở World Cup 1974, rồi cũng khởi đầu chậm chạp ở giải đấu năm 1978.
Kempes đảm nhận một vai trò đặc biệt. Ông giống một tiền vệ hơn là tiền đạo nhưng gần như chỉ tập trung vào việc tự mình ghi bàn. Khi giải đấu bước vào giai đoạn quyết định, Kempes bùng nổ với ba cú đúp. Trước Ba Lan, ông chọn thời điểm băng vào vòng cấm rất chuẩn để đánh đầu ghi bàn, rồi ghi thêm bàn thứ hai sau một pha xử lý chân nhanh và dứt điểm gọn gàng. Tuy nhiên, cũng cần nói rằng giữa hai bàn thắng ấy, Kempes đã dùng tay cản một cú sút đang đi vào khung thành. Với luật bóng đá hiện nay, tình huống đó sẽ khiến ông bị thẻ đỏ.
Trong trận thắng Peru 6-0, Kempes ghi bàn mở tỷ số rất đặc biệt. Ông bật tường với đồng đội, tâng bóng qua một hậu vệ rồi băng xuống dứt điểm. Sau đó, ông ghi bàn thứ hai bằng cách khống chế một đường bóng bổng, tiếp tục phối hợp một hai và lại kết thúc rất bình tĩnh.
Rồi trận chung kết với Hà Lan xuất hiện. Kempes mở tỷ số bằng một pha nhận bóng khi đang băng lên, rồi trượt người chích bóng vào lưới. Đến hiệp phụ, ông ghi bàn then chốt giúp Argentina dẫn 2-1. Kempes thoát khỏi hai hậu vệ, vượt qua thủ môn rồi đưa bóng qua vạch vôi. Ông thậm chí có thể lập hat-trick. Một pha rê bóng từ giữa sân của Kempes đã đưa bóng vào vị trí có thể ghi bàn cho Argentina ở bàn thứ ba, nhưng bóng lại đến chân đồng đội Daniel Bertoni và Bertoni là người dứt điểm.
Bốn năm sau, tại Tây Ban Nha, nơi Kempes dành phần lớn sự nghiệp thi đấu, ông lại trải qua một kỳ World Cup không ghi bàn. Nếu xét toàn diện, Kempes không ở cùng đẳng cấp với những cái tên khác trong danh sách này. Ông là một cầu thủ đẳng cấp thế giới nhưng không phải một trong những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử bóng đá. Dù vậy, tại World Cup trên sân nhà năm 1978, Kempes đã thống trị hoàn toàn giải đấu.
Diego Maradona, Argentina 1986
Đây đơn giản là kỳ World Cup vĩ đại nhất mà một cá nhân từng tạo ra. Argentina được xây dựng gần như hoàn toàn xoay quanh Maradona và ông đáp lại bằng một sự ổn định ở đẳng cấp mà có lẽ bóng đá hiện đại rất khó tái hiện.
Ngay từ trận mở màn, chiến thắng 3-1 trước Hàn Quốc, có thể thấy rõ các đối thủ sẵn sàng làm mọi cách để ngăn Maradona. Hai bàn đầu tiên của Argentina tại World Cup năm đó đều đến từ những tình huống cố định sau khi Maradona bị phạm lỗi. Có đội chọn cách cử người kèm riêng ông, có đội phòng ngự theo khu vực. Không cách nào hiệu quả.
Cuộc tranh luận thật sự nằm ở chỗ trận nào là màn trình diễn hay nhất của Maradona tại giải đấu ấy. Bản thân ông theo một cách khá gây tranh cãi, từng chọn trận thắng Uruguay 1-0 ở vòng hai là trận hay nhất của mình. Sau này Maradona nói đó rõ ràng là màn trình diễn hay nhất của ông tại World Cup, vì ông không thua bất kỳ pha một chọi một nào. Ông vượt qua mọi cầu thủ Uruguay mà mình đối mặt và luôn có mặt đúng chỗ.
Màn trình diễn nổi tiếng hơn, tất nhiên là trận gặp Anh ở tứ kết. Maradona liên tục bị các hậu vệ Anh va chạm mạnh, nhưng vẫn ghi cả hai bàn trong chiến thắng 2-1. Bàn đầu tiên là bàn gây tranh cãi nhất lịch sử World Cup, khi ông dùng tay ghi bàn. Bàn thứ hai có lẽ là bàn thắng vĩ đại nhất lịch sử giải đấu. Maradona rê bóng từ phần sân nhà, vượt qua nhiều hậu vệ cùng thủ môn Peter Shilton, rồi đưa bóng vào lưới trống.
Nhưng có thể màn trình diễn hay nhất của ông lại là trận bán kết thắng Bỉ. Maradona hoàn toàn làm chủ trận đấu, ghi một bàn bằng cú chích bóng tinh tế, rồi ghi thêm một bàn mạnh mẽ sau pha rê bóng lắt léo. Rê bóng là vũ khí lớn nhất của Maradona. Ông vượt qua 53 cầu thủ ở giải đấu này, nhiều hơn người xếp sau tới 37 lần. Ông cũng có cả 5 bàn thắng lẫn 5 kiến tạo, điều chưa ai khác làm được ở một kỳ World Cup.
Giống phần lớn những cái tên trong danh sách này, Maradona chơi khá lặng lẽ ở chung kết, khi bị Lothar Matthaus theo kèm rất chặt. Nhưng chính cú vô lê nửa nảy của ông ra phía sau hàng thủ đã kiến tạo bàn thắng quyết định cho Jorge Burruchaga bứt tốc và dứt điểm. Sau trận chung kết, Maradona lại dùng đôi tay của mình, lần này để nâng cao chiếc cúp World Cup với tư cách đội trưởng.
(Theo Michael Cox, The Athletic)