Có nên coi trọng thành tích của U23 Việt Nam ở U23 châu Á?

U23 châu Á có phải một giải đấu “lớn”?

Suốt từ thời điểm VCK U23 châu Á khởi tranh, đã có không ít ý kiến trái chiều xung quanh “giá trị” của giải đấu này. Người không đánh giá cao, cho rằng U23 châu Á suy cho cùng vẫn là giải U và không nên quá quan tâm tới thành tích. Việc các đội bóng lớn, như Iran, Nhật Bản không đưa đội hình mạnh nhất dự giải, cho thấy các nền bóng đá hàng đầu không đặt nặng vấn đề thứ hạng ở sân chơi này.

Trái lại, có ý kiến cho rằng đây vẫn là giải đấu cấp châu lục. Chính vì thế, mọi chiến thắng đều giá trị và thành tích tốt luôn là điều đáng tôn vinh. Câu hỏi thật sự, không phải có nên coi trọng thành tích ở U23 châu Á hay không. Mà là tại sao phải phân biệt một cách rạch ròi “giá trị” của giải đấu, khi mà trong sân các cầu thủ vẫn chiến đấu hết mình vì màu cờ sắc áo?

Không nên nhầm lẫn việc các đội không gửi quân số mạnh nhất dự VCK U23 châu Á với việc các đội bóng không coi trọng giải đấu này. Như U23 Nhật Bản thường được lấy làm ví dụ của việc “không đề cao giải trẻ”, ví dụ, ở giải đấu năm nay, HLV Go Oiwa mang tới đội hình là các cầu thủ U21.

Thực chất, đây cũng chỉ là đội U21 B khi những nhân tố tốt nhất ở lứa tuổi này cũng đang chinh chiến ở châu Âu. Với việc U23 châu Á không nằm trong hệ thống giải FIFA, các CLB (nhất là các đội bóng lớn) sẽ không bắt buộc phải nhả quân cho các đội tuyển dự giải.

Cầu thủ duy nhất ở châu Âu được triệu tập lên U23 Nhật Bản giải này là Yutaka Michiwaki - người vừa kết thúc hợp đồng cho mượn ở giải hạng nhì Bỉ và trở về đội chủ quản Avispa Fukuoka. Thế nên Yutaka mới có suất lên tuyển. Tương tự, 22 cái tên còn lại trong tay HLV Go Oiwa đang chơi cho các đội trong hệ thống giải quốc nội Nhật Bản.

Hệ thống giải chuyên nghiệp Nhật Bản (J.League) đang tạm nghỉ chờ mùa giải mới. Với các tuyển thủ từ các trường đại học, mùa giải cũng chỉ bắt đầu vào tháng Hai. Thế nên, HLV Go Oiwa sẽ phải tận dụng nguồn lực sẵn có. Nhật Bản là nền bóng đá hàng đầu châu Á, nhưng họ không phải quy chuẩn để các nước khác làm theo một cách máy móc.

Bởi mỗi quốc gia, mỗi nền bóng đá sẽ có những định hướng khác nhau cho từng giai đoạn. Nền tảng của mỗi đội tuyển cũng khác. Nên việc U23 Nhật Bản mang đội U21 đi, không có nghĩa là U23 Việt Nam cũng phải làm tương tự.

Giá trị của U23 châu Á

Bản chất của một giải đấu trẻ, như U23 châu Á, là sân chơi để các cầu thủ trẻ cọ xát, tích lũy kinh nghiệm. Nhật Bản, Hàn Quốc, Iran là những nền bóng đá hàng đầu châu lục, với hệ thống giải chuyên môn cao vốn đã là môi trường cạnh tranh quá tốt cho các cầu thủ trẻ.

Thế nên việc dự U23 châu Á, có lẽ không khác nhiều với trải nghiệm bóng đá hàng tuần với các cầu thủ tới từ những nền bóng đá hàng đầu. Nhưng như đã nói, mỗi quốc gia một khác. Các cầu thủ U23 Việt Nam chưa, hoặc không có được trải nghiệm thi đấu, tập luyện tương tự.

Vì thế, những trải nghiệm ở U23 châu Á có thể coi là bước tiến, để cầu thủ hiểu hơn áp lực cũng như cường độ thi đấu chuyên nghiệp. Quan trọng hơn, U23 châu Á như bước sàng lọc cuối cùng để xây dựng một thế hệ kế cận chất lượng cho ĐTQG về sau.

Đặc biệt là trong bối cảnh ĐT Việt Nam đang có dấu hiệu chững lại, những làn gió mới từ U23 đang phả vào sau gáy đàn anh ở tuyển quốc gia. HLV Kim Sang Sik sẽ có nhiều lựa chọn hơn trong việc thanh lọc nhân sự, sẵn sàng cho thử thách mới và đó mới là bản chất, là giá trị thật sự của những giải trẻ, như U23 châu Á.

Bóng đá, suy cho cùng vẫn là để phục vụ khán giả. Chính vì vậy, trong điều kiện có thể và phù hợp, việc lựa chọn được những con người tốt nhất lên tuyển, cũng thể hiện sự tôn trọng với người hâm mộ, với chính giải đấu mà mình tham dự. 

Về phía khán giả, mỗi giải đấu như U23 châu Á cũng là dịp để người hâm mộ bày tỏ sự quan tâm tới bóng đá nước nhà. Nói CĐV không nên quan tâm quá mức, hay không ăn mừng thành tích ở giải trẻ chẳng khác nào quay lưng với nỗ lực cầu thủ. Khi khán giả hời hợt, vậy trong sân, cầu thủ chiến đấu tới kiệt sức vì điều gì?

Tư duy không đặt nặng thành tích giải trẻ, nên được cụ thể hóa thông qua việc không tung hô quá đà khi chiến thắng và không chỉ trích nặng nề nếu thất bại. Còn việc không coi trọng  thành tích của đội tuyển ở giải trẻ, chỉ vì “Nhật Bản gọi đội U21 đi đá” lại thể hiện thứ tư duy thượng đẳng nửa mùa, kết hợp với hiểu biết bóng đá hạn hẹp khi chỉ nhìn nhận một góc độ rất nhỏ vấn đề theo kiểu thầy bói xem voi.

Hành trình của U23 Việt Nam ở U23 châu Á 2026 đã khép lại. Nhưng đây cũng là điểm khởi đầu cho một hành trình mới với các tuyển thủ trong tương lai. Câu trả lời cho giá trị thật sự của U23 châu Á là gì, sẽ nằm ở việc lứa tuyển thủ này đi được bao xa khi gánh vác ĐT Việt Nam sau này.

Còn bây giờ, hãy dành cho các cầu thủ trẻ những lời động viên vì đã cống hiến hết mình. Hãy coi trọng tấm huy chương đồng ở giải đấu năm nay bởi tấm huy chương ấy được đánh đổi bằng mô hôi công sức, bằng cả máu lẫn những hy sinh vô hình của cầu thủ lẫn thành phần ban huấn luyện.

Cùng với đó, hãy bình thường hóa việc ăn mừng thành tích ở các giải đấu trẻ. Bóng đá là cuộc chơi của cảm xúc, bóng đá không cho người hâm mộ thời gian để suy nghĩ xem liệu giải đấu này, bàn thắng này có đáng để ăn mừng không. Bởi như vậy là trái với bản chất nguyên thủy, trái với yếu tố làm nên sức hấp dẫn trường tồn của môn thể thao này.